Αποϊδρυματοποίηση Παιδιών στην Ελλάδα: Η Εικόνα των Ιδρυμάτων Σήμερα

Τον Ιανουάριο του 2025, 1.185 ανήλικοι ζούσαν σε 88 μονάδες παιδικής προστασίας στην Ελλάδα. Αυτός ο αριθμός, αν διαβαστεί μόνος του, φαίνεται μεγάλος. Αν διαβαστεί δίπλα στον αντίστοιχο αριθμό του 2020 — πάνω από 2.100 παιδιά — αρχίζει να αφηγείται μια ιστορία μεταμόρφωσης.

Η μείωση κατά 43% σε πέντε χρόνια δεν είναι τυχαία. Είναι αποτέλεσμα του Νόμου 4538/2018, της ψηφιακής πλατφόρμας anynet.gr και — πάνω από όλα — των οικογενειών που αποφάσισαν ότι ένα ίδρυμα δεν είναι αρκετό για ένα παιδί.

Γιατί Ακόμα Υπάρχουν Παιδιά σε Ιδρύματα

Η ερώτηση δεν είναι αφελής — αξίζει απάντηση. Τα παιδιά που παραμένουν σε μονάδες παιδικής προστασίας ανήκουν συνήθως σε κάποια από τις εξής κατηγορίες:

Παιδιά με σοβαρές αναπηρίες: Χρειάζονται εξειδικευμένη φροντίδα που δεν μπορεί να αναληφθεί χωρίς εκπαίδευση και υποστήριξη. Γι' αυτά δημιουργήθηκε ο θεσμός της επαγγελματικής αναδοχής.

Μεγαλύτερα παιδιά: Η ζήτηση για βρέφη και νήπια είναι πολύ υψηλότερη από αυτή για παιδιά 8, 10 ή 12 ετών. Ωστόσο, αυτά τα παιδιά έχουν τόση ανάγκη για οικογένεια όσο και τα μικρά — ίσως και περισσότερη.

Αδέλφια που δεν χωρίζουν: Πολλές μονάδες φιλοξενούν αδερφάκια ως ομάδα. Αν δεν βρεθεί οικογένεια που να μπορεί να τους δεχθεί όλους, αποφεύγεται η τοποθέτηση για να μην χωριστούν.

Παιδιά με εκκρεμείς νομικές υποθέσεις: Σε ορισμένες περιπτώσεις, η νομική εκκαθάριση (αφαίρεση γονικής μέριμνας, συναίνεση βιολογικών γονέων) καθυστερεί και το παιδί δεν μπορεί να τοποθετηθεί.

Το 38% των παιδιών που ήταν σε ιδρύματα τον Ιανουάριο του 2025 βρισκόταν ήδη σε διαδικασία αναδοχής — σημάδι ότι η ροή επιταχύνεται.

Τα Παιδικά Χωριά SOS: Μεσαίο Μοντέλο

Τα Παιδικά Χωριά SOS Ελλάδας λειτουργούν διαφορετικά από τα παραδοσιακά ιδρύματα. Το μοντέλο τους βασίζεται σε μικρά σπίτια εντός οικιστικής κοινότητας, με «μητέρα SOS» (εξειδικευμένη επαγγελματία φροντίδας) που ζει μαζί με 4-8 παιδιά. Δεν είναι ίδρυμα με την κλασική έννοια — είναι κάτι ανάμεσα σε ίδρυμα και οικογένεια.

Τα Παιδικά Χωριά SOS δεν δέχονται απευθείας αιτήσεις υιοθεσίας ή αναδοχής — λειτουργούν ως χώροι φροντίδας, ενώ το «ταίριασμα» γίνεται μέσω του anynet.gr. Έχουν όμως σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση υποψηφίων αναδόχων (σε συνεργασία με ΕΚΚΑ και UNICEF) και στην ψυχολογική υποστήριξη οικογενειών μετά την τοποθέτηση.

Η Κοινότητα: «Μαζί για το Παιδί» και «Δεσμοί Καρδιάς»

Στο ψηφιακό οικοσύστημα των υποψηφίων αναδόχων, δύο ονόματα κυριαρχούν:

«Μαζί για το Παιδί» είναι μια από τις μεγαλύτερες οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον χώρο της αναδοχής στην Ελλάδα, παρέχοντας ενημέρωση, στήριξη και συνηγορία για τα δικαιώματα των παιδιών.

«ΔΕΣΜΟΙ ΚΑΡΔΙΑΣ» είναι μια ομάδα στο Facebook που έχει καταστεί ο κύριος ψηφιακός χώρος ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ υποψηφίων και υφιστάμενων αναδόχων. Εκεί συζητώνται πρακτικές ερωτήσεις για το anynet.gr, καταγγελίες για καθυστερήσεις, εμπειρίες από κοινωνικές έρευνες και ιστορίες αναδοχής. Είναι πρωτογενής πηγή πληροφόρησης για πολλούς υποψήφιους — αλλά οι πληροφορίες εκεί δεν είναι πάντα νομικά ακριβείς.

Γιατί Η Αποϊδρυματοποίηση Μετράει

Οι έρευνες είναι σαφείς: τα παιδιά που μεγαλώνουν σε ιδρύματα αντιμετωπίζουν σημαντικά μεγαλύτερες δυσκολίες σε γνωστικό, συναισθηματικό και κοινωνικό επίπεδο. Δεν πρόκειται για έλλειψη καλής πρόθεσης εκ μέρους του προσωπικού — πρόκειται για κάτι θεμελιακό: τα παιδιά χρειάζονται δεσμό, χρειάζονται έναν συγκεκριμένο άνθρωπο που να τα «βλέπει».

Κάθε ανάδοχη οικογένεια που λέει «ναι» σε ένα παιδί είναι ένα στατιστικό κελί που γίνεται σπίτι. Η Ελλάδα είναι στον σωστό δρόμο — αλλά τα 1.185 παιδιά που παραμένουν δεν μπορούν να περιμένουν επ' αόριστον.

Αν θέλετε να κατανοήσετε καλύτερα τι σημαίνει να γίνετε ανάδοχοι και πώς να ξεκινήσετε τη διαδικασία, ο Οδηγός Αναδοχής και Υιοθεσίας στην Ελλάδα είναι ένα πρακτικό βήμα-προς-βήμα εγχειρίδιο για το ελληνικό σύστημα του 2025-2026.

See more Greece guides →