Pleegzorg 18+: Wat Gebeurt er als je Pleegkind Volwassen Wordt?

Tot 2018 eindigde pleegzorg automatisch op de 18e verjaardag van het kind. Jongeren die hun hele leven in een pleeggezin hadden gewoond, werden op hun 18e simpelweg "uitgestoten" uit het systeem. Zonder woning, zonder steunsysteem, zonder de vanzelfsprekende ruggensteun die de meeste leeftijdsgenoten thuis vinden.

Dat is veranderd. Sinds 2018 hebben jongeren het recht om tot hun 21e jaar in hun pleeggezin te blijven, tenzij zij zelf anders wensen. Dit is niet automatisch: het vraagt een actieve keuze van zowel de jongere als het pleeggezin.

Het Recht op Verlengde Pleegzorg

De wettelijke basis ligt in de Jeugdwet. Jongeren hebben tot hun 18e recht op jeugdhulp. Na de 18e verjaardag kan jeugdhulp — inclusief pleegzorg — worden voortgezet tot het 21e jaar als:

• De jongere dat wil
• Het pleeggezin daarin meegaat
• De gemeente het financiert (wat zij verplicht zijn te doen als de jongere er aanspraak op maakt)

Er is geen automatisme. De gemeente hoeft niet proactief aan te bieden. Jongeren en pleegouders moeten tijdig — liefst een half jaar voor de 18e verjaardag — het gesprek starten met de jeugdbeschermer of de pleegzorgbegeleider over de voortzetting.

Waarom Maakt Dit Verschil?

De aantallen zijn veelzeggend. Jongeren die op hun 18e uit de jeugdhulp vallen, hebben aanzienlijk meer kans op dakloosheid, uitval uit school, psychische problemen en schulden dan leeftijdsgenoten met een stabiele thuisbasis. De "transitieleeftijd" van 18 jaar is voor kwetsbare jongeren geen biologisch omslagpunt.

Door te blijven wonen tot hun 21e krijgen jongeren drie extra jaren om te studeren, werk te vinden, een eigen woning te zoeken en emotioneel te rijpen. Dat is juist de periode waarin ze het vangnet het hardst nodig hebben.

Wat Verandert er na de 18e Verjaardag?

Wanneer een pleegkind 18 wordt, verandert de juridische situatie fundamenteel:

De jeugdbescherming eindigt. Als er sprake was van een ondertoezichtstelling of voogdijmaatregel, vervalt die op de 18e verjaardag. De GI heeft daarna geen rol meer.

De pleegzorgaanbieder blijft betrokken, maar de aard van de begeleiding verandert. Het gaat nu om begeleiding naar zelfstandigheid, niet meer om bescherming en jeugdzorg.

De pleegvergoeding loopt door. Als de jongere in het pleeggezin blijft wonen en de gemeente de verlengde pleegzorg financiert, ontvangt het pleeggezin ook na de 18e verjaardag de pleegvergoeding. In 2026 is dat € 30,62 per dag voor jongeren van 18 jaar en ouder.

Fiscale gevolgen. Dit is een punt dat veel pleegouders verrast. Zodra het pleegkind 18 wordt, kan de Belastingdienst hen als toeslagpartner beschouwen. Als het voormalige pleegkind een inkomen heeft, kan dat invloed hebben op de toeslagen van de pleegouders. De Belastingdienst biedt een splitsingsoptie aan om dit te voorkomen — dat moet proactief worden geregeld.

De Praktijk van Verlengde Pleegzorg

In de praktijk loopt verlengde pleegzorg parallel aan een groeiende zelfstandigheid. De meeste jongeren beginnen met een opleiding, werken parttime, en oriënteren zich op een eigen woning. Het pleeggezin fungeert dan als thuisbasis — de plek waar ze naar terugkomen, maar niet meer afhankelijk van zijn.

Dat vraagt aanpassing van beide kanten. Pleegouders die gewend zijn een kind intensief te begeleiden, moeten loslaten naarmate de jongere meer autonomie claimt. Jongeren die hun hele jeugd in een structurele omgeving hebben geleefd, moeten leren omgaan met vrijheid en verantwoordelijkheid.

Wat als het Pleeggezin Wil Stoppen voor het 21e Jaar?

Het kan voorkomen dat pleegouders niet in staat zijn of willen doorgaan tot het 21e jaar. Dat is hun recht. De gemeente en de pleegzorgaanbieder zijn dan verantwoordelijk voor een alternatief — een andere woonsituatie of begeleid zelfstandig wonen.

Tijdige communicatie is ook hier essentieel. Hoe eerder je aangeeft dat je de verlengde zorg niet kunt of wil voortzetten, hoe meer tijd er is voor een zorgvuldige overgang.

Voorbereiding: Begin op Tijd

De meeste problemen bij de overgang naar volwassenheid ontstaan doordat er te laat over wordt nagedacht. Een jongere die op zijn 17e voor het eerst hoort dat de pleegzorg op zijn 18e eindigt, heeft te weinig tijd om een plan te maken.

Goede begeleiding begint al jaren eerder: gesprekken over wat de jongere wil, wat realistisch is, welke stappen nodig zijn om zelfstandig te kunnen leven. Dat is geen taak van alleen de pleegzorgbegeleider — het is een gesprek dat thuis, in het pleeggezin, gevoerd moet worden.

De complete gids voor pleegzorg in Nederland bevat ook een overzicht van de regelgeving rondom verlengde pleegzorg en de financiële consequenties voor zowel het pleeggezin als de jongvolwassene.

See more Netherlands guides →