Νομικό Πλαίσιο Υιοθεσίας: Δικαστική Απόφαση, Συναίνεση και Εισαγγελέας

Η υιοθεσία δεν ολοκληρώνεται με μια χειραψία ή ένα συμφωνητικό. Ολοκληρώνεται με τελεσίδικη δικαστική απόφαση. Και για να φτάσετε σε αυτή την απόφαση, πρέπει να κατανοήσετε τι ακριβώς απαιτείται: ποιος πρέπει να συναινέσει, πότε μπορεί να δοθεί αυτή η συναίνεση, και ποιος ρόλος παίζει ο Εισαγγελέας Ανηλίκων.

Αυτές οι λεπτομέρειες δεν είναι τυπικότητες — είναι προστατευτικές διατάξεις για το παιδί. Και η κατανόησή τους σάς προετοιμάζει για μια πιο ομαλή δικαστική φάση.

Η Δικαστική Απόφαση: Τι Είναι και Πού Εκδίδεται

Η υιοθεσία τελείται με τελεσίδικη απόφαση μονομελούς πρωτοδικείου (ή πολυμελούς σε ειδικές περιπτώσεις), κατόπιν αίτησης του υποψήφιου γονέα. Το δικαστήριο ελέγχει:

• Αν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις (ηλικία, ικανότητα, καταλληλότητα)
• Αν έχει παρασχεθεί η απαιτούμενη συναίνεση
• Αν η υιοθεσία εξυπηρετεί το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού

Η απόφαση μπορεί να εκδοθεί μέσα σε λίγες εβδομάδες από την κατάθεση της αίτησης, αν ο φάκελος είναι πλήρης και δεν υπάρχουν αμφισβητήσεις. Μόλις εκδοθεί και γίνει τελεσίδικη, εγγράφεται στο ληξιαρχείο — και το παιδί καθίσταται νόμιμο τέκνο σας.

Ποιος Πρέπει να Συναινέσει

Η συναίνεση είναι υποχρεωτική από:

Τους βιολογικούς γονείς: Και οι δύο βιολογικοί γονείς πρέπει να συναινέσουν αυτοπρόσωπα ενώπιον του δικαστηρίου. Αν ο ένας γονέας έχει εκπέσει της γονικής μέριμνας, αρκεί η συναίνεση του άλλου. Αν και οι δύο έχουν εκπέσει, συναινεί ο επίτροπος με άδεια εποπτικού συμβουλίου.

Τον ίδιο τον ανήλικο: Αν το παιδί έχει συμπληρώσει το 12ο έτος της ηλικίας του, πρέπει να δοθεί αυτοπρόσωπη συναίνεση. Εξαίρεση γίνεται μόνο αν η κρίση του παιδιού κρίνεται από το δικαστήριο ως ανώριμη λόγω νοητικής αναπηρίας ή άλλης κατάστασης.

Τον σύζυγο του υιοθετούντα: Αν ο υιοθετών είναι έγγαμος και δεν υιοθετεί από κοινού με τον/τη σύζυγό του, απαιτείται η συναίνεση του/της συζύγου.

Η Προστατευτική Διάταξη για τον Χρόνο Συναίνεσης

Υπάρχει μια λεπτομέρεια που πολλοί υποψήφιοι γονείς δεν γνωρίζουν, αλλά είναι κρίσιμη: σύμφωνα με το Άρθρο 1551 ΑΚ, η συναίνεση των βιολογικών γονέων δεν μπορεί να δοθεί πριν συμπληρωθούν τρεις μήνες από τη γέννηση του παιδιού.

Αυτή η διάταξη προστατεύει τη βιολογική μητέρα από αποφάσεις που λαμβάνονται υπό το κράτος της συναισθηματικής επιβάρυνσης του τοκετού ή άμεσης οικονομικής πίεσης. Είναι αποτέλεσμα διεθνών βέλτιστων πρακτικών για την αποτροπή εμπορίας παιδιών.

Ο Ρόλος του Εισαγγελέα Ανηλίκων

Ο Εισαγγελέας Ανηλίκων δεν συμμετέχει σε κάθε υπόθεση υιοθεσίας — αλλά διαδραματίζει κεντρικό ρόλο σε περιπτώσεις επείγουσας προστασίας.

Έχει τη δύναμη να διατάξει άμεση αφαίρεση επιμέλειας από τη βιολογική οικογένεια και τοποθέτηση του παιδιού σε ανάδοχο γονέα από το Εθνικό Μητρώο, παρακάμπτοντας την εισαγωγή σε ίδρυμα όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος.

Η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου, με Εγκύκλιο 5/2021, έδωσε σαφείς οδηγίες για τα βρέφη που παραμένουν σε νοσοκομεία εν αναμονή τοποθέτησης. Σήμερα, αυτά τα βρέφη μπορούν να τοποθετηθούν σε εγκεκριμένους υποψήφιους αναδόχους από τις πρώτες ημέρες της ζωής τους — αντί να ιδρυματοποιηθούν.

Τι Γίνεται αν ο Βιολογικός Γονέας Αρνηθεί να Συναινέσει

Αυτό είναι το πιο σύνθετο σενάριο. Αν ένας βιολογικός γονέας αρνείται να συναινέσει χωρίς νόμιμο λόγο — ενώ ταυτόχρονα δεν ασκεί στην πράξη γονική μέριμνα — το δικαστήριο μπορεί, κατόπιν εισαγγελικής πρότασης, να κρίνει ότι η συναίνεση δεν είναι απαραίτητη. Αυτό είναι σπάνιο και περίπλοκο νομικά — αν βρίσκεστε σε αυτή την κατάσταση, χρειάζεστε οπωσδήποτε νομική εκπροσώπηση.

Μετά τη Δικαστική Απόφαση: Οι Επόμενες Ενέργειες

Μόλις η απόφαση γίνει τελεσίδικη:

1. Δήλωση στο ληξιαρχείο — το παιδί εγγράφεται με το επώνυμό σας
2. Έκδοση νέου πιστοποιητικού γέννησης
3. Τροποποίηση της ασφαλιστικής κάλυψης
4. Δήλωση στην ΑΑΔΕ

Αυτές οι ενέργειες είναι διαδικαστικές αλλά σημαντικές — κάθε καθυστέρηση μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στη σχολική εγγραφή ή την ιατροφαρμακευτική κάλυψη του παιδιού.

Αν θέλετε να ξέρετε τι ακριβώς σας περιμένει στο δικαστήριο και πώς να το προετοιμαστείτε χωρίς έκπληξη, ο Οδηγός Αναδοχής και Υιοθεσίας στην Ελλάδα καλύπτει αναλυτικά τη δικαστική φάση.

Χρειάζεστε Δικηγόρο για την Υιοθεσία;

Ο νόμος δεν υποχρεώνει να εκπροσωπηθείτε από δικηγόρο στη διαδικασία υιοθεσίας — αλλά στην πράξη, πολλοί γονείς επιλέγουν να συμβουλευτούν έναν. Πότε έχει νόημα:

• Αν υπάρχει αμφισβήτηση ή αβεβαιότητα σχετικά με τη συναίνεση βιολογικών γονέων
• Αν πρόκειται για ιδιωτική υιοθεσία με απευθείας επαφή με τη βιολογική μητέρα
• Αν αντιμετωπίζετε γραφειοκρατικά εμπόδια που δεν επιλύονται με επικοινωνία με τους φορείς
• Αν η υπόθεση έχει διακρατικά στοιχεία

Για τη συνηθισμένη κρατική υιοθεσία μέσω anynet.gr, ο φάκελος υποβάλλεται άμεσα από τον αιτούντα χωρίς νομική εκπροσώπηση.

Η Νομική Κατάσταση του Παιδιού Πριν την Απόφαση

Κατά τη διάρκεια της φάσης τοποθέτησης — όταν το παιδί ζει ήδη στο σπίτι σας αλλά δεν έχει ακόμη εκδοθεί δικαστική απόφαση — η νομική κατάστασή του είναι αναδοχή. Αυτό έχει πρακτικές συνέπειες:

• Η νομική ευθύνη για το παιδί βρίσκεται στον φορέα επίβλεψης, όχι σε σας
• Σε περίπτωση ιατρικής ανάγκης, μπορεί να χρειαστεί σύμφωνη γνώμη του φορέα για ορισμένες ιατρικές αποφάσεις
• Αν κάτι αλλάξει στη βιολογική οικογένεια (π.χ. βιολογικός γονέας ανακαλεί τη συναίνεση), υπάρχει νομική διαδικασία αντιμετώπισης

Αυτή η περίοδος μπορεί να προκαλεί ανασφάλεια. Αλλά είναι καθορισμένη νομικά και χρονικά περιορισμένη — μόλις εκδοθεί η δικαστική απόφαση, η κατάσταση γίνεται αμετάκλητα δική σας.

See more Greece guides →