Screening Pleegouders: Wat Kun je Verwachten?

De screening voor pleegouders is de fase die aspirant-pleegouders het meest spanning geeft. Je wordt beoordeeld op je persoonlijkheid, je relatie, je woning, je jeugd en je opvoedvaardigheden. Dat voelt invasief — en dat is het ook. Maar de reden erachter is concreet: kinderen die in pleegzorg worden geplaatst zijn kwetsbaar, en de overheid is wettelijk verplicht te controleren of de plek veilig is.

Wie weet wat er komt, heeft minder reden voor spanning.

Waarom Is de Screening Zo Intensief?

Sinds de zaak in Vlaardingen — waarbij een kind ernstig werd mishandeld in een pleeggezin — is de politieke druk op strenge screening sterk toegenomen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) constateerde in 2025 dat professionals soms onvoldoende zicht hadden op de veiligheid van kinderen in pleeggezinnen.

Het gevolg: de screening is strenger, en ook na plaatsing wordt vaker gecontroleerd. Dat geldt voor nieuwe pleegouders, maar er zijn ook plannen voor "continue screening" waarbij bestaande pleegouders periodiek opnieuw worden beoordeeld.

De Onderdelen van de Screening

1. De Verklaring van Geen Bezwaar (VGB)

De eerste formele stap is de Verklaring van Geen Bezwaar, afgegeven door de Raad voor de Kinderbescherming. De Raad toetst de justitiële registers op alle volwassenen in het huishouden en op inwonende kinderen boven de 12 jaar.

Veroordelingen voor zeden- of geweldsmisdrijven leiden vrijwel automatisch tot afwijzing. Andere strafrechtelijke antecedenten worden beoordeeld op aard, ernst en ouderdom. Zonder positieve VGB kan er geen plaatsing plaatsvinden.

2. De STAP-training

Voor de screening plaatsvindt, doorlopen aspirant-pleegouders het STAP-traject: een serie groepsbijeenkomsten over hechting, trauma, samenwerking met biologische ouders en de praktijk van het pleeggezin. Dit is verplicht voor bestandspleegouders. Netwerkpleegouders (familieleden of bekenden van het kind) kunnen soms een verkorte versie doorlopen als er haast bij is.

De training is tegelijkertijd een selectie-instrument. De begeleider observeert je reacties, je inzichten en je eerlijkheid over je eigen beperkingen. Mensen die een ideaalplaatje schetsen in plaats van realistisch over zichzelf te zijn, vallen op.

3. Het Gezinsonderzoek

Na de STAP-training volgt het gezinsonderzoek. Een pleegzorgbegeleider voert meerdere gesprekken met alle volwassen gezinsleden — apart en samen. Eigen kinderen worden doorgaans ook gesproken. Er zijn huisbezoeken waarbij de woonsituatie wordt beoordeeld.

Onderwerpen die aan bod komen:

• Jouw eigen jeugd en opvoeding
• Hoe je omgaat met conflicten in je relatie
• Je motivatie om pleegouder te worden
• Hoe je denkt om te gaan met een kind met trauma of hechtingsproblematiek
• De impact op je eigen kinderen
• Je werk, je tijdsindeling, je netwerk

Dit is geen verhoor — het is een uitgebreid gesprek. Maar het is wél een beoordeling.

4. Referentencheck

Sommige organisaties spreken ook met referenten: buren, vrienden, soms een werkgever. Ze vragen naar jouw karakter, betrouwbaarheid en geschiktheid als opvoeder. Je wordt van tevoren gevraagd om namen en contactgegevens door te geven.

Hoe Lang Duurt de Screening?

Het volledige traject — van eerste aanmelding tot formele goedkeuring — duurt gemiddeld vier tot acht maanden. De STAP-training start op vaste momenten, wat de snelheid grotendeels bepaalt.

In crisissituaties waarbij een kind al bij familie verblijft (netwerkpleegzorg), kan het traject worden versneld. De begeleiding loopt dan parallel aan een tijdelijke plaatsing.

Wanneer Word je Afgewezen?

Afwijzing is niet zeldzaam. Redenen kunnen zijn:

• Justitieel verleden op het gebied van zeden of geweld (harde afwijzing)
• Ernstige psychische problematiek die de stabiliteit van de opvang in gevaar brengt
• Onvoldoende woonruimte
• Instabiele relatie of gezinssituatie
• Onvoldoende bewustzijn van de impact op eigen kinderen
• Onrealistische verwachtingen over het gedrag van pleegkinderen

Afwijzing betekent niet altijd definitief. Sommige redenen zijn tijdelijk — na therapie, een verhuizing of een stabielere fase in het leven kan je opnieuw aanmelden.

Hoe Bereid je je Voor?

De eerlijkste voorbereiding is zelfonderzoek. Organisaties waarderen aspirant-ouders die realistisch zijn over hun twijfels, hun grenzen en de impact op hun leven. Wie alle vragen met "ja, dat lukt ons" beantwoordt, wekt juist wantrouwen.

Praktisch:

• Bespreek de stap goed met je partner en kinderen voordat je je aanmeldt
• Denk na over je netwerk: wie kan je ondersteunen als het zwaar wordt?
• Lees je in over hechtingsproblematiek en traumasensitief opvoeden
• Stel vragen tijdens de informatiebijeenkomst — ook de ongemakkelijke

Wie goed voorbereid aan de screening begint, ervaart het minder als een bedreiging en meer als een voorbereiding.

De complete gids voor pleegzorg in Nederland bevat een volledig overzicht van het screeningstraject, inclusief de vragen die je kunt verwachten en hoe je je positie het best kunt presenteren.

See more Netherlands guides →