Ísland — Leiðbeiningar um Fóstur og Ættleiðingu

Þú vilt bjóða barni framtíð. Kerfið gerir það erfiðara en þarf.

Þú hefur tekið ákvörðunina. Þú vilt opna heimili þitt fyrir barni sem þarfnast öryggis — sem fósturforeldri eða með ættleiðingu. En þegar þú byrjar að leita að upplýsingum rekst þú á sundurleitar opinberar heimildir. Island.is segir eitt. Barna- og fjölskyldustofa segir annað. Barnaverndarnefnd sveitarfélagsins þíns hefur sín eigin verklag. Farsældarlögin frá 2022 breyttu öllu — en enginn hefur tekið saman hvað þau þýða í reynd fyrir fjölskylduna þína. Og enginn — alls enginn — segir þér hvernig þú átt að undirbúa þig undir hæfnismatið svo að þú standist það.

Á Íslandi bíða aðeins 1-2 börn eftir fósturheimili á hverjum tíma. Samkeppni er raunveruleg. Þeir sem fá samþykki eru fjölskyldurnar sem komu vel undirbúnar í ferlið — sem þekktu réttindi sín, skildu fjárhagsramma kerfisins, og gátu sýnt fram á raunhæfar væntingar. Þeir sem ekki fá samþykki voru oft jafn hæfir, en komu inn án viðeigandi upplýsinga.

Vegvísirinn: Óháð leiðsögn í gegnum íslenska kerfið

Þessi handbók er ekki skrifuð af BOFS til að ráða þig til starfa. Hún er skrifuð til að undirbúa þig — með upplýsingunum sem opinberar síður hafa ekki tíma til að veita, fjárhagslegum raunveruleikanum sem ráðningarefni nefna ekki, og réttindunum sem þú vissir ekki að þú áttir.

Uppfærð fyrir farsældarlögin frá 2022, nýtt hlutverk tengiliðarins í samþættri þjónustu, og þær breytingar á barnaverndarlögum sem tóku gildi 2021-2026.

Hvað felst í handbókinni

• Hæfnismatið útskýrt skref fyrir skref — Sakavottorð, læknisvottorð, fjárhagslegt mat, heimsóknir og viðtöl hjá BOFS. Við útskýrum hvað matsmenn leita að, hvaða viðhorf styrkja umsóknina þína, og hvernig þú undirbýrð þig fyrir hvert stig ferlisins.
• Fósturlaun og fjárhagslegur stuðningur — Grunngreiðslur, dagpeningar, sérstakur kostnaður, barnabætur og fæðingarorlof fósturforeldra sameinuð í einn yfirsýn. Hvað ríkið greiðir, hvað þú berð sjálf/ur, og hvernig þú nýtir þér öll úrræði sem standa til boða.
• Farsældarlögin og samþætt þjónusta — Hvað nýtt hlutverk tengiliðarins þýðir fyrir þig, hvernig farsældaráætlun virkar í reynd, og hvernig þú tryggir að barnið þitt fái samræmda þjónustu frá heilsugæslu, skóla og félagsþjónustu.
• Réttindi og skyldur fósturforeldra — Fóstursamningurinn liður fyrir lið. Umgengnisréttur kynforeldra. Hvað þú gerir ef samstarfið við barnaverndarnefndina gengur ekki. Hvernig þú kærir ákvarðanir sem þú telur rangar.
• Varanlegt fóstur og ættleiðing — Mismunurinn á tímabundnu fóstri, varanlegum fóstri og ættleiðingu. Hvenær hvort á við. Biðtíminn sem enginn talar um. Alþjóðleg ættleiðing í gegnum Íslenska ættleiðingu — og hvað gerist eftir að Haag-samningurinn takmarkaði valkostina.
• Tengslamyndun og fyrstu vikurnar — Brúðkaupsáfanginn, prófunartímabilið, aðlögunin. Áfallamiðuð umönnun á mannamáli. Hvernig eigin börn þín bregðast við — og hvað þú getur gert fyrirfram til að undirbúa þau.
• Alþjóðleg ættleiðing frá Íslandi — Sú leið sem liggur í gegnum Íslenska ættleiðingu, hvaða lönd eru opin, og hvert raunverulegt tíma- og kostnaðarumfang ferlisins er árið 2026.
• 3 prentanleg vinnublöð — Tímalína frá fyrsta símtali til samþykkis, skjalasöfnunarlisti fyrir hæfnismatið, og mánaðarlegur kostnaðarreikningur sem sýnir raunverulegan fjárhag fósturfjölskyldu.

Fyrir hverja er þessi handbók

• Pör og einstaklingar sem íhuga að verða fósturforeldrar í gegnum BOFS og barnaverndarnefndir
• Fjölskyldur sem vilja ættleiða — hvort sem er innanlands, stjúpættleiðing eða erlendis
• Þeir sem eru komnir inn í ferlið en finna að opinberu upplýsingarnar gefa ekki heildarmyndina
• Skyldmenni sem íhuga að taka að sér barn sem þau þekkja
• Samkynhneigð pör sem vilja skilja réttindi sín samkvæmt íslenskum lögum
• Einstaklingar sem búa á landsbyggðinni og hafa takmarkaðan aðgang að ráðgjöf

Af hverju ekki bara lesa island.is?

Opinberu síðurnar eru réttar. En þær eru skrifaðar af stofnun sem þarf að ráða fósturforeldra til sín. Þær segja þér hvernig þú sækir um. Þær segja þér ekki hvernig þú undirbýrð þig undir hæfnismatið þannig að þú standist það. Þær segja þér ekki hvað fósturlaun duga raunverulega fyrir þegar sérþarfir barnsins aukast. Þær segja þér ekki hvernig þú bregst við ef umgengnisskipan kynforeldra veldur barninu vanlíðan. Þær nefna ekki farsældaráætlunina sem þú átt rétt á samkvæmt lögum — en sem barnaverndarnefndin veitir kannski ekki sjálfkrafa.

Þessi handbók er ekki ráðningarefni. Hún er ákvörðunartæki — fyrir fjölskyldur sem vilja vita hvað þær eru að segja já við áður en þær segja já.

Ókeypis gátlistinn

Sæktu Quick-Start gátlistann — mikilvægustu skrefin frá fyrsta símtali til samþykkis, í þeirri röð sem kerfið ætlast til. Ókeypis og án skuldbindinga. Fyrir fullkomna handbókina með fjárhagslegu yfirliti, hæfnismatsundirbúningi, réttindaköflum og vinnublöðum — smelltu á hnappinn í hliðarstikunni.

— minna en ein klukkustund hjá fjölskylduréttarlögfræðingi

Ráðgjöf hjá lögfræðingi sem sérhæfir sig í barnaverndarmálum kostar frá 25.000 krónur og upp úr. Þessi handbók kemur ekki í stað lögfræðings — en hún gefur þér þekkinguna til að spyrja réttu spurninga, skilja réttindi þín, og forðast þau dýru mistök sem verða þegar fjölskyldur ganga óundirbúnar inn í ferlið.